‘Daar ben ik het meest bang voor: dat ik stik, dat ik niet kan ademen en doodga.'

De tumor is ingegroeid in de luchtpijp en hoewel een stent de doorgang op die plek voorlopig garandeert is Pieters’ angst begrijpelijk. We praten met hem over zijn angst. We leggen uit dat stikken eigenlijk nauwelijks voorkomt omdat we al op tijd op signalen kunnen anticiperen. We proberen zijn heftige beelden weg te nemen door hem inzicht te geven in wat wij zullen doen als het toch gebeurt. We beloven hem dat we meteen via neussprays het bewustzijn verlagende medicijn midazolam zullen toedienen.

Naar mate de weken voorbij gaan neemt sluipenderwijs zijn benauwdheid toe. Morfinetabletten helpen het benauwdheidsgevoel te onderdrukken. Regelmatig vraagt Pieter ons: ‘weten jullie nog wat jullie moeten doen als ik stik?’ We stellen hem gerust. We herhalen de scenario’s zo vaak als hij het nodig heeft. 'Ja Pieter, we weten wat we moeten doen.'

Mijn dienst begint rustig, het lijkt een dag als de voorgaande. Tot Pieter belt. Ik kom zijn kamer in en zie bloed. Op zijn shirt, op het laken. Met elke hoest stroomt er bloed uit zijn mond. Hij zit op de rand van zijn bed en grijpt me vast. Klampt zich vast. ‘Help me! Help me!’ Zijn ogen immens groot en de angst overweldigend. ‘Help me, help me nou! Doe wat!’ Ik hoor hoe zijn longen zich vullen, kletsnat daarbinnen. Na elke inademing volgt een rochelende bloederige uitademing. Pieter gaat dood.

Ik moet opstaan om te doen wat we hem beloofd hebben te doen tijdens al die herhaalde scenariobesprekingen. Medicatie pakken, neusspray toedienen. Maar Pieter klampt zich vast, ik kan niet weg. Dus móet ik me met kracht losmaken uit zijn greep. ‘Niet weggaan, blijf bij me, blijf!’ Terwijl ik probeer zijn vingers één voor één uit mijn bovenarm te halen praat ik tegen hem.

‘Pieter, dit is het moment voor het slaapmiddel. Ik ga je dat geven. Is dat oké?’ Pieter kijkt me aan. Een heel klein knikje. ‘Help me!’….

'Dan moet je me loslaten man, ik ga je helpen, laat me maar los, ik help je.' Hij laat niet los dus ik trek me los en draai me van hem af om de medicatie te pakken. Achter me hoor ik hem roepen: 'ik ga dood! Help me!' Ik voel hoe ik hem in de steek laat, even met mijn rug naar hem toe. Het snijdt van binnen maar ik móet doorgaan nu. Sleutels uit mijn zak, medicatiekast openen, collega roepen, sprayen.

Het gaat razendsnel. Pieter zakt in de kussens en reageert al niet meer. Hij overlijdt binnen een paar minuten.

Ik kan niet eens met zekerheid zeggen of ik exact de voorgeschreven dosis midazolam heb gesprayd: ik wist dat Pieter geen schijn van kans had en ik handelde. Ik heb nog een ampul midazolam opgetrokken, ‘voor alle zekerheid’. Achteraf realiseer ik me dat hij op dat moment al diep in shock was. Onnodige actie.

Maanden zijn voorbij gegaan. Pieter zweeft in het hier en nu soms voorbij. Het bloed, de angst. En dat snijdende gevoel van me wegdraaien van Pieter terwijl hij me vast wilde houden. Het tekortschieten in nabijheid op het moment dat gebeurde waar hij zo bang voor was. 'Ja Pieter, we weten wat we moeten doen'. Inderdaad, ik wist het en ik deed het, zo snel als mogelijk was. Maar ik hoorde ook het verwijt in zijn stem: 'help me dan, doe wat!' En vooral 'blijf bij me!'

Verpleegkundigen vullen in hun werk een enorme interne beeldbank van intensieve ervaringen. De beelden van Pieter zitten in mijn beeldbank, rustig tussen al die andere beelden die ik verzameld heb. Ze zitten daar goed, over het algemeen. Zo nu en dan ontsnapt er één, popt op in mijn hier en nu, met gedachten en restjes verwerking. Vandaag is dat het beeld van Pieter.

Opeens komt daar iets bij. Een vleugje ontzag. Voor mijn volle beeldbank. Voor al die ervaringen. Voor alle verpleegkundigen die hun beelden bewaren en tóch met overtuiging dóórgaan.