Moeilijk te zeggen natuurlijk maar hoe lang denk je dat het nog duurt?

Waarschijnlijk hebben velen van jullie ons deze vraag gesteld. In de dagen of uren voor het overlijden. En ondanks onze ervaring met de dood hebben we jullie daar geen concreet antwoord op kunnen geven. In het hospice leer je dat het sterven onverwacht veel tijd kan nemen én onverwacht weinig. Hals over kop van huis rijden vanwege dat telefoontje van het hospice: ‘kom maar gauw want het gaat opeens heel hard’.

Of het tegenovergestelde: elke dag weer voorbereid zijn maar telkens uitstel krijgen. Soms was er tegen alle verwachtingen in nog véél tijd. Extra weken of maanden zelfs, die dankbaar geleefd werden door jullie. Tot die extra tijd zijn kwaliteit en waarde verloor. ‘De dag plukken’ veranderde in ‘wachten op het onvermijdelijke’. ‘Hoe lang denk je dat dit nog kan duren?’….

‘Kunnen jullie haar niet in slaap maken?’….

‘Dit heeft hij nooit zo gewild.’….

Niet alles wat jullie voor je dierbaren wensten kon ook zo gebeuren, hoezeer we jullie wensen en de urgentie ervan ook begrepen. Dat is soms pijnlijk geweest. Onze opdracht als zorgteam is onnodig lijden voorkomen of verlichten. Dat doen we met volle overtuiging, zorgvuldig afwegend wat er nodig en mogelijk is. Daarbij moeten we ons ook houden aan wettelijke regels voor ons handelen. Het is jammer dat er daardoor niet altijd een rustige weg naar het overlijden was.

‘Hoe lang denk je dat het nog kan duren?’

‘Daar denk ik niet over na, ik leef bij de dag’. Waarom bezig zijn met de dood terwijl er in het hier en nu nog geleefd kan worden? ‘Ik bén er nog, dit kan ik nog wél, dit heb ik nog!’ Je moet het maar kunnen, de parels zien terwijl je zoveel verliest. Leven tot het laatst….

‘Hoe lang denk je dat het gaat duren?

Want ik ben er klaar voor, ik ben niet bang voor de dood. Ik zou het liefst morgen dood wakker worden. Mijn leven is afgerond.’

Zo groot is het verschil met de mensen die zich vastgrepen aan alle beetjes hoop en tijd die er nog restten. Er waren nog dingen te doen, mensen te zien, er was nog liefde om uit te delen en te ontvangen. Soms werd het eigen verdriet en ziekzijn verdragen om het ziekzijn en overlijden van een geliefd familielid te overleven. Zelf ondanks alles ‘erbij blijven’ voor dat dierbare kind, dat dierbare kleinkind. Indrukwekkend. Levenslessen voor iedereen die erbij betrokken was….

Het uiteindelijke overlijden kwam op veel manieren en momenten. In de vroege ochtend of de diepe nacht. Hartje zomer, soms in de tuin. Hartje winter in de donkere dagen rond Kerst. Op een afgesproken moment vanuit uitzichtloos en ondraaglijk lijden. Op een onbewaakt moment in die paar minuten dat jullie nét even van de kamer waren. Na een paar dagen wegzakken in steeds diepere slaap. Of toch in onrust, verwardheid, angst, waarna de opluchting dat met de dood de verlangde rust kwam: ‘het is goed zo’.

De namen en gezichten van de mensen in het hospice komen vanavond weer voorbij. We denken terug aan de tijd voorafgaand aan het overlijden waarin we elkaar soms veel gesproken hebben. We hebben gelachen ook. Samen opgetrokken in de zorg en aandacht voor jullie dierbare partner, ouder, broer of zus, vriend. Dichtbij de dood kan een mens zo écht worden, zo recht uit het hart. Al die bijzondere routes van afscheid naar overlijden lieten in jullie een kostbare indruk achter en voedden onze inzet en overtuiging om de best mogelijke zorg te geven aan de mensen in het hospice….

‘Hoe lang denk je dat het nog kan duren?'

We hebben gezien hoe jullie afscheid soms een diep gat sloeg van binnen, hoe leegte meteen zo voelbaar werd. Ongetwijfeld is er nu gemis dat zeer doet. Hoe lang dat nog kan duren?...

Vanavond herdenken we en kijken terug naar jullie afscheid van een dierbaar mens. Dat is belangrijk en waardevol. Achterom kijken kan troost geven maar de warmte van troost voel je in je binnenste. Als je in je leven in liefde verbonden bent met iemand dan kruipt die liefde in je, nestelt zich en blijft daar bewaard, onafscheidelijk van jou want onderdeel geworden van jou.

Hoe lang dat nog kan duren? Eindeloos. Dat is nou eenmaal liefde.